C# - Ściągawka dla Początkujących

Co to jest?

Zmienna to pojemnik na dane. Przechowuje wartości, które możemy później użyć w programie.

Kiedy się stosuje?

Kiedy potrzebujesz przechować informacje i pracować z nimi w programie.

Przykład

using System;

class Program
{
    static void Main()
    {
        // Deklaracja zmiennych
        int wiek = 25;
        double wysokosc = 1.75;
        string imie = "Anna";
        bool jestStudentem = true;
        
        Console.WriteLine("Imię: " + imie);
        Console.WriteLine("Wiek: " + wiek);
        Console.WriteLine("Wysokość: " + wysokosc);
        Console.WriteLine("Student: " + jestStudentem);
    }
}

Co to jest?

Operatory to symbole używane do wykonywania operacji matematycznych na zmiennych.

Kiedy się stosuje?

Kiedy chcesz dodawać, odejmować, mnożyć, dzielić liczby.

Przykład

using System;

class Program
{
    static void Main()
    {
        int a = 10;
        int b = 3;
        
        Console.WriteLine("Dodawanie: " + (a + b));      // 13
        Console.WriteLine("Odejmowanie: " + (a - b));    // 7
        Console.WriteLine("Mnożenie: " + (a * b));       // 30
        Console.WriteLine("Dzielenie: " + (a / b));      // 3
        Console.WriteLine("Reszta z dzielenia: " + (a % b)); // 1
    }
}

Co to jest?

Warunki pozwalają wykonywać różny kod w zależności od tego, czy warunek jest prawdziwy czy fałszywy.

Kiedy się stosuje?

Kiedy chcesz podejmować decyzje w programie (np. "jeśli wiek > 18, to...").

Przykład

using System;

class Program
{
    static void Main()
    {
        int wiek = 20;
        
        if (wiek >= 18)
        {
            Console.WriteLine("Jesteś pełnoletni");
        }
        else
        {
            Console.WriteLine("Jesteś niepełnoletni");
        }
        
        // Warunki złożone
        int ocena = 85;
        
        if (ocena >= 90)
            Console.WriteLine("Ocena: A");
        else if (ocena >= 80)
            Console.WriteLine("Ocena: B");
        else if (ocena >= 70)
            Console.WriteLine("Ocena: C");
        else
            Console.WriteLine("Ocena: F");
    }
}

Co to jest?

Pętla powtarza blok kodu wiele razy. Pozwala uniknąć pisania tego samego kodu wielokrotnie.

Kiedy się stosuje?

Kiedy musisz powtórzyć jakąś czynność wiele razy (np. wypisać liczby od 1 do 100).

Przykład

using System;

class Program
{
    static void Main()
    {
        // Pętla for
        Console.WriteLine("--- Pętla for ---");
        for (int i = 1; i <= 5; i++)
        {
            Console.WriteLine($"Liczba: {i}");
        }
        
        // Pętla foreach
        Console.WriteLine("\n--- Pętla foreach ---");
        int[] liczby = { 10, 20, 30, 40, 50 };
        foreach (int liczba in liczby)
        {
            Console.WriteLine($"Wartość: {liczba}");
        }
    }
}

Co to jest?

Tablica to kolekcja wielu elementów tego samego typu przechowywanych pod jedną nazwą.

Kiedy się stosuje?

Kiedy chcesz przechować wiele wartości tego samego typu (np. oceny, imiona, liczby).

Przykład

using System;

class Program
{
    static void Main()
    {
        // Deklaracja tablicy
        int[] liczby = { 10, 20, 30, 40, 50 };
        
        Console.WriteLine("Pierwszy element: " + liczby[0]); // 10
        Console.WriteLine("Ostatni element: " + liczby[4]);  // 50
        
        // Iteracja przez tablicę
        Console.WriteLine("\nWszystkie liczby:");
        for (int i = 0; i < liczby.Length; i++)
        {
            Console.WriteLine(liczby[i]);
        }
        
        // Foreach
        Console.WriteLine("\nUsing foreach:");
        foreach (int liczba in liczby)
        {
            Console.WriteLine(liczba);
        }
    }
}

Co to jest?

Funkcja to blok kodu, który wykonuje konkretne zadanie. Możesz go używać wielokrotnie.

Kiedy się stosuje?

Kiedy chcesz podzielić program na mniejsze, logiczne części; gdy masz powtarzający się kod.

Przykład

using System;

class Program
{
    // Funkcja bez parametrów
    static void Pozdrowieni()
    {
        Console.WriteLine("Cześć!");
    }
    
    // Funkcja z parametrami
    static void Powitaj(string imie)
    {
        Console.WriteLine("Cześć " + imie + "!");
    }
    
    // Funkcja ze zwracaniem wartości
    static int Dodaj(int a, int b)
    {
        return a + b;
    }
    
    static void Main()
    {
        Pozdrowieni();
        Powitaj("Ania");
        
        int wynik = Dodaj(5, 3);
        Console.WriteLine("5 + 3 = " + wynik);
    }
}

Co to jest?

Klasa to szablon do tworzenia obiektów. Obiekty zawierają dane (właściwości) i akcje (metody).

Kiedy się stosuje?

Kiedy chcesz organizować kod w logiczne grupy; gdy pracujesz z rzeczywistymi danymi (np. osoba, samochód).

Przykład

using System;

class Osoba
{
    // Właściwości
    public string imie;
    public int wiek;
    
    // Konstruktor
    public Osoba(string imie, int wiek)
    {
        this.imie = imie;
        this.wiek = wiek;
    }
    
    // Metoda
    public void Przedstaw()
    {
        Console.WriteLine("Jestem " + imie + " i mam " + wiek + " lat");
    }
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        Osoba osoba1 = new Osoba("Maria", 25);
        osoba1.Przedstaw();
        
        Osoba osoba2 = new Osoba("Piotr", 30);
        osoba2.Przedstaw();
    }
}

Co to jest?

Dziedziczenie pozwala na tworzenie nowych klas na podstawie istniejących, dziedzicząc ich właściwości i metody.

Kiedy się stosuje?

Kiedy chcesz ponownie użyć kodu z klasy nadrzędnej; gdy chcesz tworzyć hierarchie obiektów.

Przykład

using System;

// Klasa bazowa
class Zwierzak
{
    public string imie;
    
    public Zwierzak(string imie)
    {
        this.imie = imie;
    }
    
    public void MakeSound()
    {
        Console.WriteLine(imie + " wydaje dźwięk");
    }
}

// Klasa pochodna
class Pies : Zwierzak
{
    public Pies(string imie) : base(imie)
    {
    }
    
    public void MakeSound()
    {
        Console.WriteLine(imie + " szczeka: Hau hau!");
    }
}

class Kot : Zwierzak
{
    public Kot(string imie) : base(imie)
    {
    }
    
    public void MakeSound()
    {
        Console.WriteLine(imie + " miauczy: Miau!");
    }
}

class Program
{
    static void Main()
    {
        Pies pies = new Pies("Rex");
        pies.MakeSound();
        
        Kot kot = new Kot("Mruczek");
        kot.MakeSound();
    }
}

Co to jest?

String to sekwencja znaków (tekst). Jest jednym z najczęściej używanych typów danych.

Kiedy się stosuje?

Kiedy pracujesz z tekstem, nazwami, wiadomościami.

Przykład

using System;

class Program
{
    static void Main()
    {
        string tekst = "Cześć C#!";
        
        // Długość stringa
        Console.WriteLine($"Długość: {tekst.Length}");
        
        // Zamiana na wielkie litery
        Console.WriteLine(tekst.ToUpper());
        
        // Zamiana na małe litery
        Console.WriteLine(tekst.ToLower());
        
        // Podciąg
        Console.WriteLine(tekst.Substring(0, 6)); // "Cześć "
        
        // Zawieranie
        Console.WriteLine(tekst.Contains("C#")); // true
        
        // Zastępowanie
        Console.WriteLine(tekst.Replace("C#", "C Sharp"));
        
        // Interpolacja stringów
        string imie = "Anna";
        string wiadomosc = $"Cześć {imie}!";
        Console.WriteLine(wiadomosc);
    }
}

Co to jest?

Słownik to kolekcja par klucz-wartość. Każdy klucz ma powiązaną wartość, którą możesz szybko wyszukać.

Kiedy się stosuje?

Kiedy chcesz przechować powiązane dane (np. numery telefonów przypisane do imion, ceny produktów).

Przykład

using System;
using System.Collections.Generic;

class Program
{
    static void Main()
    {
        // Tworzenie słownika
        Dictionary<string, int> oceny = new Dictionary<string, int>();
        
        // Dodawanie elementów
        oceny["Maria"] = 95;
        oceny["Piotr"] = 87;
        oceny["Anna"] = 92;
        
        // Dostęp do wartości
        Console.WriteLine($"Ocena Marii: {oceny["Maria"]}");
        
        // Iteracja przez słownik
        Console.WriteLine("\nWszystkie oceny:");
        foreach (var para in oceny)
        {
            Console.WriteLine($"{para.Key} - {para.Value}");
        }
        
        // Sprawdzenie czy klucz istnieje
        if (oceny.ContainsKey("Maria"))
        {
            Console.WriteLine("Maria jest w słowniku");
        }
        
        // Usunięcie elementu
        oceny.Remove("Piotr");
    }
}

Co to jest?

Operacje na konsoli to wypisywanie danych na ekranie (output) i odczytywanie danych od użytkownika (input).

Kiedy się stosuje?

Kiedy chcesz komunikować się z użytkownikiem - pokazywać mu informacje lub prosić go o wprowadzenie danych.

Przykład

using System;

class Program
{
    static void Main()
    {
        // Wypisywanie na konsoli
        Console.WriteLine("Cześć świecie!"); // Wypisz i przejdź do nowej linii
        Console.Write("To jest tekst bez nowej linii");
        Console.Write(" - ciąg dalszy\n"); // \n = nowa linia
        
        // Czytanie tekstu od użytkownika
        Console.WriteLine("\nWprowadź swoje imię:");
        string imie = Console.ReadLine();
        
        // Czytanie liczby całkowitej
        Console.WriteLine("Wprowadź swoją wiek:");
        int wiek = int.Parse(Console.ReadLine());
        
        // Czytanie liczby zmiennoprzecinkowej
        Console.WriteLine("Wprowadź wzrost (cm):");
        double wzrost = double.Parse(Console.ReadLine());
        
        // Wypisywanie zmiennych z interpolacją
        Console.WriteLine($"\nOto Twoje dane:");
        Console.WriteLine($"Imię: {imie}");
        Console.WriteLine($"Wiek: {wiek} lat");
        Console.WriteLine($"Wzrost: {wzrost} cm");
        
        // Bezpieczne czytanie liczby (TryParse)
        Console.WriteLine("\nWprowadź liczbę:");
        if (int.TryParse(Console.ReadLine(), out int liczba))
        {
            Console.WriteLine($"Liczba: {liczba}");
        }
        else
        {
            Console.WriteLine("To nie jest liczba!");
        }
    }
}

Co to jest?

Operatory logiczne łączą warunki aby sprawdzić wiele rzeczy na raz.

Kiedy się stosuje?

Kiedy potrzebujesz sprawdzić wiele warunków jednocześnie.

Przykład

using System;

class Program
{
    static void Main()
    {
        int wiek = 25;
        int ocena = 85;
        
        // AND (&&) - oba warunki muszą być prawdziwe
        if (wiek >= 18 && ocena >= 80)
        {
            Console.WriteLine("Możesz się zalogować i jesteś uczeń dobrze się uczący");
        }
        
        // OR (||) - przynajmniej jeden warunek musi być prawdziwy
        if (wiek < 13 || wiek > 65)
        {
            Console.WriteLine("Nie jesteś w wieku produkcyjnym");
        }
        
        // NOT (!) - negacja
        bool jestWłascicielem = false;
        if (!jestWłascicielem)
        {
            Console.WriteLine("Nie jesteś właścicielem");
        }
    }
}